Government Procurement Agreement (GPA), Dünya Ticaret Örgütü (WTO) çerçevesinde 2014'te güncellenmiş bir plurilateral anlaşmadır. GPA'ya taraf olan 22 üye (48 ülke — AB tek üye olarak sayılıyor), birbirlerinin firmalarına iç pazar seviyesinde ihale erişimi verir.
Kim taraf, kim değil
- AB'de yerleşik firma için bu yazı konu dışı: iç pazar kuralları GPA'dan güçlü, erişimin zaten tam.
- Taraf olanlar arasında: AB (27 üye tek taraf sayılıyor), Birleşik Krallık, İsviçre, Norveç, İzlanda, Liechtenstein, ABD, Kanada, Japonya, Güney Kore, Singapur, Ukrayna, Karadağ, Moldova, Avustralya, Yeni Zelanda, İsrail, Ermenistan.
- Taraf OLMAYANLAR arasında Türkiye (gözlemci), Sırbistan (katılım süreci), Rusya, Çin (başvuru sürecinde), Hindistan ve Brezilya var.
- Taraf olmayan ülkenin firması AB ihalesine yine katılabilir — erişim GPA'dan değil, ayrımcılık yasağı ilkesinden ve varsa ikili anlaşmadan gelir (Türkiye örneğinde AB-Türkiye Gümrük Birliği).
Neden önemli?
TED ilanlarında bir alan var: 'GPA covered: yes/no'. GPA-covered ise, alıcı GPA'ya taraf olmayan ülkelerin firmalarını eleyebilir — bu bir zorunluluk değil, alıcının elindeki bir seçenek. Çoğu alıcı kullanmıyor; savunma, demiryolu, telekom gibi stratejik alanlarda kullanılma ihtimali artıyor.
Taraf olmayan ülkenin firması için 3 pratik sonuç
- İlanın 'GPA covered' alanında YES görürsen risk artıyor: elenirsen itiraz zemini zayıf.
- Alıcı bir AB kurumuysa (Komisyon, ECB, EIB) kural daha sıkı uygulanıyor.
- Belediye ve bölgesel ihalelerde neredeyse hiç uygulanmıyor — pazarın büyük bölümü açık kalıyor.
Uzun vadede tek kalıcı çözüm ülkenin GPA'ya taraf olması — o zaman erişim istisnasız eşitleniyor. Kısa vadede pratik yol, GPA-covered ihalelerde AB'de yerleşik bir ortakla konsorsiyum kurmak: teklif veren tüzel kişi AB'de yerleşikse alan zaten devreye girmiyor.